พรบ.ความปลอดภัยฯ พ.ศ.๒๕๕๔  โดยมาตรา ๕๒ บัญญัติให้กระทรวงแรงงานจัดตั้ง สสปท. ภายใน ๑ ปีนับแต่วันที่พระราชบัญญัติความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน พ.ศ. ๒๕๕๔ มีผลบังคับใช้ โดยอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงาน  

           โดยคณะกรรมาธิการวิสามัญพิจารณาร่างพระราชบัญญัติความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน พ.ศ. .... ตั้งข้อสังเกตว่า โดยที่ สสปท. เป็นองค์การมหาชนที่อยู่ภายใต้กำกับดูแลของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงาน ที่ทำหน้าที่ในด้านวิชาการ หาก สสปท. มีศักยภาพในการให้ความรู้ และการจัดฝึกอบรมให้แก่พนักงานตรวจความปลอดภัย กระทรวงแรงงานสมควรมอบหมายให้ สสปท. มีส่วนร่วมในการพัฒนาบุคลากรด้วยและให้พิจารณาแต่งตั้งผู้อำนวยการ สสปท. เป็นผู้ทรงคุณวุฒิ ในคณะกรรมการความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน รวมทั้งในโอกาสแรกที่มีการแก้ไขเพิ่มเติม ร่างพระราชบัญญัติความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน พ.ศ. .... ให้กำหนดองค์ประกอบคณะกรรมการบริหารกองทุนความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงานโดยให้มีผู้อำนวยการ สสปท. เป็นกรรมการด้วย

          คณะกรรมการพัฒนาระบบราชการในคราวประชุมครั้งที่ ๓/๒๕๕๖ เมื่อวันที่ ๑๖ พฤษภาคม ๒๕๕๖ มีมติเห็นชอบ ให้จัดตั้ง สสปท. เป็นองค์การมหาชน ในกำกับของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงาน

          พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งสถาบันส่งเสริมความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน (องค์การมหาชน) พ.ศ. ๒๕๕๘ ประกาศในราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๓๒ ตอนที่ ๔๓ ก วันที่ ๒๑ พฤษภาคม ๒๕๕๘ มีผลให้ใช้บังคับตั้งแต่วันที่ ๒๒ พฤษภาคม ๒๕๕๘ 

ประโยชน์ที่ภาครัฐจะได้รับจากการจัดตั้ง สสปท.

• มีหน่วยงานที่เป็นศูนย์กลางบริหารจัดการแนวใหม่ที่ทำงานเชิงรุกตอบสนองนโยบายของรัฐมีความรับผิดชอบอย่างเป็นรูปธรรมและมีการสื่อสารระหว่างหน่วยงานต่างๆที่เกี่ยวข้อง
  
  
• มีระบบโครงสร้างพื้นฐานในรูปแบบของระบบกลางที่สามารถให้บริการได้ทุกหน่วยงานเพื่อรองรับการแลกเปลี่ยนและใช้ข้อมูลร่วมกันอย่างมีประสิทธิภาพและเป็นมาตรฐานเดียวกัน
  
  
• มีการบริหารจัดการและแบ่งปันการใช้ทรัพยากรลดความซ้ำซ้อนในการใช้งบประมาณและมีรูปแบบการทำงานที่โปร่งใสและตรวจสอบได้
  
  
• มีการพัฒนาและถ่ายทอดองค์ความรู้ใหม่ๆให้แก่หน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อให้หน่วยงานสามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการบริหารจัดการและให้บริการประชาชน
  
  
• ก่อให้เกิดเครือข่ายการวิจัยและพัฒนาเกี่ยวกับการส่งเสริมความปลอดภัยอาชีวอนามัยและสภาพแวดล้อมในการทำงาน
  
  
• สนับสนุนกลไกภาครัฐให้เกิดระบบการบริหารจัดการเพื่อลดความสูญเสียที่เกิดขึ้นจากการประสบอันตรายอันเนื่องจากการทำงานทั้งในเรื่องการเกิดอุบัติเหตุและโรคจากการทำงาน
  
  
• ลดภาระของประเทศในการฟื้นฟูสมรรถนะผู้ใช้แรงงานที่ประสบอันตรายจากการทำงาน และลดผลกระทบทางสังคมที่เกิดขึ้นจากความสูญเสียชีวิตและทรัพย์สินอันเนื่องมาจากอุบัติเหตุและการเจ็บป่วยเนื่องจากการทำงาน